Een Baskisch boek uit Amsterdam

Dinsdag werd er bij mij een nieuwe boekenkast bezorgd. Het laatste stukje lege muur werd ingevuld, nog meer werd m’n woonkamer een bibliotheek, overal zouden nu boeken komen – wat me zelf wel veilig leek. Boeken behouden nog de eeuwigheid in een tijd waarin alles vluchtig is, feiten binnen een dag achterhaald zijn en duizenden debatten drammerig doordreunen op fora en tv. Boeken verzetten zich tegen de vluchtigheid van het moderne. Dat is nodig zelfs.

Toch werd ook aan de boeken deze week getornd. Ik herschikte en verplaatste, om zo mijn nieuwe kast mooi te vullen en de andere wat op te ruimen, want overal lagen nog de boeken over en achter elkaar, onopgemerkt zowat. De literatuur zou zich nu over zes planken verspreiden, en op ’n nette manier, dat leek me wel zo horen. De volgorde werd alfabetisch, en taal zou bij taal gaan, eerst veel Nederlands en dan pas de rest. De vijfde plank was de eerste anderstalige. Oude Friese boekjes zette ik er neer, Schurer en Triemersma en natuurlijk H. P. de Jong, proza en poëzie, en toen ze er stonden bestónden ze ook eindelijk weer. Te lang had het Fries achter een glazen deurtje moeten liggen, de taal was nu herrezen in mijn huis, en even leek het alsof het Fries, de literatuur en zelfs die dode Schurer weer een echte toekomst hadden, wat ik onlangs in mijn vluchtige blogje nog betwijfelde.

Naast het Fries van De Jong kwam een nieuw boekje, roder nog dan En de inket sil útrinne, met zwarte letters op een smalle kaft: Emekiro. Bijna dreigend staarde het kaftje me aan. Dit boekje was alles wat ik had van de Baskische literatuur, en het was nog in Amsterdam uitgegeven ook, in het Nederlands zelfs, maar de namen op de kaft, de titel en de naam van de uitgeverij waren exotisch genoeg om me een ogenblik opnieuw te verwonderen.

Emekiro is geen oud boekje. Verleden week kreeg ik het pas. Er staan Baskische verhalen in, vertaald naar het Nederlands, en twee verhalen werden door een Baskische dame direct in het Nederlands geschreven. Haar handtekening stond op het eerste lege blad, háár had ik ontmoet, vrijdag vorige week, toen ik m’n kast nog niet eens had gekocht en het Fries gestapeld achter een ruitje lag. Ik interviewde de schrijfster over haar taal en haar literatuur.

Het Baskisch is zoveel raadselachtiger dan het Fries. Geen taalkundige weet waar de taal vandaan komt of zelfs maar waarop ze een beetje lijkt. Wie de taal niet eerst bestudeerd en geleerd heeft kan er nooit iets van verstaan, tenzij hij er mee geboren is, en door z’n ouders in het Baskisch opgevoed – maar dat genoegen is maar weinigen gegund. Een verre bergtaal is het Baskisch, onbekend en ongehoord en ongelezen vooral. Tot deze week, toen Emekiro kwam en ik vertaalde Baskische verhalen las over moderne mensen in een vluchtige wereld, met daarin toch die oude, behouden taal.

Kristina Goikoetxea zag er nog minder Spaans uit dan ik had verwacht. Ze had blauwe ogen. Basken zijn bijna Noord-Europees om te zien, vertelde de uitgever later. Zelf had hij donker haar en donkere ogen, wat bijna jammer was, maar in Nederland in ieder geval wel exotischer. Kristina Goikoetxea sprak Nederlands, heel behoorlijk zelfs, maar ze was wel een echte Baskische die van haar taal hield en er natuurlijk nooit helemaal los van kwam. Waarom dan die keuze voor het Nederlands, een taal die met het Baskisch niets te maken heeft? “Lego,” zei ze, “Nederlands is als lego en Baskisch is dat ook.” Een taal van blokken, van woorden die met een k beginnen en er ook mee eindigen, kijk en koek en kaak… Zo helder, zo eerlijk, zo zalig zonder zever was het Nederlands. Net als Baskisch dus.

“Elkaar” is elkar in het Baskisch. Dat spreek je net zo uit als  “elkaar”, de uitgever deed het later nog voor. Het Nederlands en het Baskisch zouden elkaar niet zo moeten vergeten, de talen kunnen prima samen in een boekje en ook al verschillen ze zo van structuur en woordenschat, de geest van de taal is gelijk. Daarom past Baskische literatuur in Nederland. Zirimiri betekent motregen, en als motregen, zacht en bijna strelend, wil Zirimiri de Baskische literatuur in Nederland introduceren. Eindelijk weer iets anders dan die slagregen uit Amerika.

Storein. Passen Fries en Baskisch wel bij elkaar, als elkar in het Fries inoar is en de k in het Fries soms zomaar in een tsj veranderen kan? Ik denk van wel. Naast elkaar staan ze nu op de vijfde plank van mijn boekenkast, eerst tien centimeter Friese literatuur en dan een halve Baskische, zó, opdat ze behouden blijven en niet in vluchtigheid verregenen.

* Emekiro (Zirimiri Press, ISBN 978-94-90042-02-8) is te koop bij de betere boekhandel of te bestellen via internet.

Advertenties

2 thoughts on “Een Baskisch boek uit Amsterdam

  1. Pingback: www.ensafh.nl

  2. Pingback: Een Baskisch boek uit Amsterdam (2) « Plaas' vermannen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s