Twaalfstedenkoorts

Van vorst krijgen Nederlanders het warm. Met het vriesweer van vandaag en het vooruitzicht dat de temperatuur voorlopig nog wel onder nul blijft ook loopt de traditionele Elfstedenkoorts hoog op. Natuurlijk zijn er ook de obligate opgeheven vingertjes, dat het voorbarig is, dat niks zeker is, maar die opgeheven vingertjes zijn al evenzeer onderdeel van de folklore. De Tocht der Tochten zingt door de media en door de Nederlandse hoofden.

De Elfstedentocht is behalve een Nederlands natuurlijk ook een Fries evenement. Zo’n Âlvestêdentocht is voor veel Hollanders gelegenheid om hun Fries wat op te poetsen. Ineens weet iedereen weer dat Sloten eigenlijk Sleat heet. Komiek zijn de pogingen om Bartlehiem met een Friese tongval uit te spreken, met een zware rollende r zelfs. De r in Bartlehiem wordt in het Fries helemaal niet uitgesproken!

Al die aandacht is de Friezen natuurlijk gegund. De Friese zaak gaat mij heus aan het hart. Maar toch zou ik het leuk vinden als we er hier in het westen eens iets tegenover konden zetten. Een Noord-Hollandse tocht, liefst, want ik woon in Alkmaar. Wat ronddwalen op Wikipedia leerde me dat zo’n tocht zelfs heeft bestaan. De Twaalfstedentocht, jawel. In de 17e eeuw is ‘ie al ‘ns gereden, in 1822 nog ‘ns, daarna nooit meer.

De Twaalfstedentocht is een onwaarschijnlijke tocht: de route leidt over het gigantische Markermeer, dat maar zelden dichtvriest. Hoe dan ook is echte vrieskou zeldzamer zo dicht aan zee. Noord-Holland is een schiereiland. Maar toch, maar toch. Het klinkt wel als iets prachtigs. De Twaalfstedentocht.

De historische tocht begon in Zaandam en eindigde in Alkmaar. Zaandam had toen alleen nog geen stadsrechten, dus pas van Haarlem begon men met tellen. Hoewel ik van Zaandam houd, vrees ik dat die stad in een moderne versie toch niet kan worden meegenomen, want van Zaandam het Noordzeekanaal over – dat gaan de ijsbrekers niet toestaan. Dan maar in Haarlem van start, op het Spaarne liefst, dat geeft ook mooie plaatjes. Dit is de route:

  • Haarlem
  • Amsterdam
  • Weesp
  • Naarden
  • Muiden
  • Monnickendam
  • Purmerend
  • Edam
  • Hoorn
  • Enkhuizen
  • Medemblik
  • Alkmaar

Deze tocht is zwaarder dan de Friese tegenhanger. Ik schat dat er een kilometer of 300 geschaatst zal moeten worden, over grote ijsvlaktes met de nodige wind. Vooral de tocht van Hoorn via Enkhuizen naar Medemblik gaat zeer doen. Eventueel zou er een nieuwe route gevonden kunnen worden waarbij Enkhuizen niet wordt aangedaan, dan kan er binnendoor naar Medemblik geschaatst worden en daarna via Schagen naar Alkmaar, om toch tot twaalf steden te komen. Maar ja, dan maak je de tocht wel weer net iets minder heroïsch.

Toch zie ik het zitten. Een extra stempelpost op Pampus, wat een plaatjes gaat dat opleveren! Als het maar genoeg vriest moet het lukken. In 1822 deden ze er nog 24 uur over, maar met de moderne technieken kan het vast iets sneller. Goed voor op tv. En dan natuurlijk die finish in Alkmaar. Daar ben ik bij.

Wie mee wil denken: reageer gerust! Wie weet komen we zo nog tot betere ideeën, opdat de Twaalfstedentocht herleve.

Advertenties

3 thoughts on “Twaalfstedenkoorts

  1. Sloten heet helemaal niet Sleat. Sloten is de enige officiële naam. Omgekeerd is het wel juist dat Sleat eigenlijk Sloten heet.

  2. ’t Blogje gaat eigenlijk over schaatsen, maar als het dan toch over taal moet gaan: voorlopig ligt Sloten in de gemeente Gaasterlân-Sleat, en dat is de officiële naam van die gemeente. Hoe dan ook is de Friese naam Sleat.

  3. Jullie hebben allebei gelijk 😉 Het klopt dat “Sloten eigenlijk Sleat heet”, in die zin dat het stadje in Fryslân ligt, en de Friezen dat stadje natuurlijk Sleat noemen. Omdat in de rest van Nederland de Nederlandstalige namen/spellingen nu eenmaal meer zijn ingeburgerd, heeft men, toen er in 1978 voor het in dat jaar in werking getreden postcodeboek 1 plaatsnaam-spelling gekozen moest worden, gekozen voor de naam Sloten. En daarmee is dat in 2009 ook in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) zo doorgevoerd.

    Oneenduidig is het wel, dat de gemeente Gaasterland-Sloten kort na de fusie in 1984 heeft besloten dat de definitieve naam van de gemeente Gaasterlân-Sleat moest worden, terwijl de stad waar dat Sleat betrekking oo heeft, wel officieel (voor postcodeboek en BAG dus) Sloten is blijven heten. Dat maakt de verwarring er niet minder op. Maar oneenduidige naamgevingen is de Friezen wel toevertrouwd: zo heeft de gemeente Leeuwarderadeel recentelijk haar plaatsnamen officieel verfriest, maar is de gemeentenaam wel Nederlandstalig gebleven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s