Afzetten

’n Wat treurige gedachte kwam er gisteravond in mij op. Alle beschaving is afzetten. Dat bedacht ik mij in een café, dus helemaal uitgewerkt was ze gisteren nog niet. Toch is er vandaag geen vrolijker idee voor in de plaats gekomen. Beschaving is afzetten, puberaal afzetten eigenlijk, en dus komen we nooit ergens.

De gedachte begon met de apen. Iemand zei: “ik ben toch zeker geen aap,” en bedacht even later zelf al dat die aap wel in de mens zit. “Eigenlijk zijn we allemaal apen!” Tot zover geen nieuwe gedachte, dit wordt wel vaker gezegd. Beschaving is een dun randje, daaronder zit het beest. Beschaving is proberen geen aap te zijn.

“Kijk, dat is een aap,” wordt er gewezen als iemand onbeschaafd doet. “Ik ben geen aap, ik ben anders.” Daar begint het afzetten natuurlijk al. Kijk ze eens bezig, nou, ik ben zo niet, ik ben lekker anders, en daarom ben ik beschaafd. Je kunt je op vele manieren afzetten, er zijn dus ook vele beschavingen, maar die beschavingen zetten zich vervolgens weer tegen elkaar af. “Kijk die moslims eens, die besnijden hun jochies, nou, dat doen wij niet hoor, wij zijn beschaafd.” En andersom werkt ’t natuurlijk net zo. Kijk die Hollanders eens. Kijk dan. Wat zij doen, doen wij lekker niet.

De gedachte is droevig omdat er een consequentie aan zit, tenminste, in mijn beleving. Als beschaving altijd afzetten is, dan moeten we dus ook steeds iemand hebben, om naar te kunnen wijzen. Er is altijd een vijand nodig. Dat hebben we doorheen de geschiedenis wel gezien. En ’t houdt dus niet op ook, want dat afzetten, dat is de basis. Anders willen zijn dan wie je veracht – en altijd iemand wíllen verachten, om anders te kunnen zijn. Die wereldvrede komt er dan nooit van.

Nu heb ik nooit aan wereldvrede geloofd. Ik heb al heel vroeg besloten om cynicus te worden. Ik zal me wel tegen Kinderen voor Kinderen hebben willen afzetten. Maar ja, toch hoop je soms op verbetering. We hebben best vooruitgang gemaakt. Vroeger zette men zich tegen een naburig dorp af, later tegen regio’s en nu al weer ’n eeuw of wat tegen andere landen. Ja, en Limburgers tegen mensen van een dorp verder, maar dat zijn dan ook apen.

Er is een schaalvergroting geweest: van dorpsmensen werden we regionalisten en van regionalisten werden we nationalisten. Als je Guy Verhofstadt moet geloven is Europa de volgende stap. En zo door, tot we met heel de wereld vrede hebben. Maar dat gaat dus niet, want als we ons niet kunnen afzetten, hoe definiëren we onszelf dan nog in hemelsnaam?

Op korte termijn lijkt een nieuwe schaalvergroting me al moeilijk, omdat er toch nog veel mensen zijn die de vorige stappen niet hebben afgemaakt. Maar als we dan verder groeien, dan niet tot één Europa, vrees ik. Misschien dat we ons eerst nog met Scandinavië en Noord-Duitsland gaan vereenzelvigen, daar hoor je al jonge intellectuelen over. Lekker Germaans zijn, als dat geen vies woord meer is. En ons dan maar afzetten tegen de Romanen hè. Want kijk eens, wat zij allemaal doen!

En zo blijven we steken in de puberteit.

Advertenties

One thought on “Afzetten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s