De herdenking gestolen

Vandaag zag ik vele vlaggen halfstok: vanavond is de Dodenherdenking. Dan staan we stil bij onze doden, dat zeggen ze steeds op tv. Bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, aan wie de herdenking is opgedragen, maar ook bij de slachtoffers van militaire conflicten nadien. ’t Is heel plechtig allemaal, de hele dag zijn er al zwijgende politici op het nieuws en tussen de programma’s worden gruwelijke documentaires aangekondigd, opdat we niet vergeten.

Het nieuws zélf gaat er ook over, al een tijdje zelfs. Het begon met de puberjongen Auke, die een gedicht geschreven had waarin hij de “foute keuze” van zijn oudoom, die in de verwarrende oorlogsjaren voor de SS gekozen had, in herinnering bracht. Opdat we ook hem niet zouden vergeten. Zijn gedicht won een prijs, hij zou het voordragen op 4 mei, vanavond dus, bij die plechtige herdenking op de Dam.

Vanavond draagt Auke niks voor. Het CIDI protesteerde, het Auschwitz Comité wilde een boycot, en uiteindelijk zwichtte de organisatie van de herdenking. Het gedicht is gecensureerd. Aukes oudoom wordt niet herdacht, Aukes gedicht mag niet worden voorgelezen, zijn woorden zijn verstomd.

Zo ging de herdenking al een beetje dood. Een oorlogsherdenking met censuur, dat is een ironie die te pijnlijk is, in elk geval voor mij. 4 mei, dat gaat ook over wat we 5 mei vieren. Die doden stierven toch voor onze vrijheid, zo zeggen ze dat toch steeds? Zijn dat dan alleen maar pompeuze woorden, is daar helemaal geen betekenis aan? Mijn vrijheid, dat is ook die van Auke, dat is de vrijheid om te denken, te vinden en te zeggen wat ik wil. Dat is de vrijheid om buiten die oorlog te staan en er toch iets van op te steken… Of niet?

In Vorden, een plaatsje waar je anders niks van hoort, werd ondertussen een gelijkaardige discussie gevoerd. Daar wilde men dode Duitse soldaten, willoze Wehrmachters, in de plaatselijke herdenking betrekken. Opdat we ook hen niet vergeten, zij die geen keuze hadden, en ruw die vreselijke oorlog werden ingesleept, het leven lieten en daarna verguisd werden en heel hun volk met hen.

Het verschil met de SS-oom van Auke is helder: die soldaten hebben geen Foute Keuze gemaakt, die hebben nooit een keuze gemaakt. Toch was de reactie van de Joodse organisaties, die zelf waarschijnlijk ook nog nooit van Vorden gehoord hadden, dezelfde. Ze schreeuwden en kreten en tierden en kregen aandacht van de pers: die herdenking moest gecensureerd worden, wat dachten ze daar wel! En dus gingen ze naar de rechter. Het kort geding diende vandaag en de uitslag was ondubbelzinnig: die Duitse soldaten mochten niet worden herdacht.

Inmiddels is in Vorden een noodverordening van kracht. Wie waagt die Wehrmachtjongens tóch te herdenken zal worden opgepakt. Daar wordt streng op toegezien. In Vorden mag je even niet zelf meer weten wat je denkt, laat staan dat je er mag bepalen wat je zegt. In Vorden is het weer even helemaal oorlog. Opdat wij niet vergeten?

De Joodse organisatie Tradition is Our Future is nog niet voldaan. Vanavond zal er een vliegtuig over Vorden vliegen, met daarachter een spandoek. VORDEN IS FOUT, zal iedereen aan de grond kunnen lezen. Want de oorlog moet worden gevoerd, nog steeds. Opdat wij niet vergeten.

Onze vrijheid is vandaag schade toegebracht. Maar onze vrijheid kan dat hebben. Onze herdenking, die ook altijd mijn herdenking was, die van mijn familie en zelfs van mijn generatie – die herdenking zal niet meer herstellen. Vanavond zal ik voor het eerst niet herdenken. Ik zal doorpraten. Voor mijn vrijheid. Opdat wij leren.

Advertenties

2 thoughts on “De herdenking gestolen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s