Hip imperialisme

In ’n week waarin ik me toch al ergerde aan Britse zelfgenoegzaamheid en Angelsaksische eenzijdigheid kon een uitbarsting van dit alles en meer niet uitblijven, en natuurlijk zou die uitbarsting plaatshebben op een zondag. Vandaag dus. Het was vanavond op tv.

De Humanistische Omroep, meestal betrouwbaar en degelijk, heeft in een vlaag van verstandsverbijstering de serie Civilization aangekocht. Een Britse documentaire, dus dan is chauvinisme automatisch deel van het pakket, maar voor de verandering is dit geen BBC-documentaire, Civilization komt van Channel 4. De documentaire wordt gepresenteerd door de conservatieve historicus Niall Ferguson, bij het Nederlandse publiek waarschijnlijk vooral bekend als de echtgenoot van Ayaan Hirsi Ali.

Het laatste deel van de serie is vanavond uitgezonden: Work. Een uur lang doceerde Niall Ferguson over werk in het algemeen en over het protestantse arbeidsethos in het bijzonder. Want, betoogde de Brit, de echte bloei van de beschaving kwam pas nadat de Noordzeelanden zich van de Paus hadden verlost. Nu is die stelling op zich nog niet zo vreemd, er valt, mits met nuance, wel iets voor te zeggen – maar Ferguson vliegt al uit de bocht als hij al die protestantse kerken op één hoop gooit en ze een “protestantse moraal” toedicht die haaks op de katholieke zou staan. Het calvinisme is al iets anders dan het lutheranisme, de anglicaanse kerk lijkt op veel punten nog altijd als twee druppels water op de Roomse. Er kan helemaal niet van één protestantse moraal gesproken worden, toch niet als je zo’n ruime definitie van protestantisme hanteert.

Nuance is meestal niet het sterke punt van dit soort documentaires, maar Ferguson slaat alles. Niet veel later heeft hij het over een geheel ontkerkelijkt Europa, waar maar 2% van de Britten nog elke zondag naar de kerk gaat, een cijfer dat hij voor het gemak maar even op heel ons continent projecteert. In Polen is hij vast nog niet geweest, op Urk ook niet. Maar ja, al die falsificaties, die staan zijn theorie in de weg, die voor een deel steunt op de tegenstelling van een protestants Amerika versus een goddeloos Europa. Daarin telt Pools katholicisme gewoon als goddeloosheid.

Ferguson is niet geïnteresseerd in de geschiedenis an sich, hij is geïnteresseerd in zijn eigen mening erover en plakt om die mening te ondersteunen wat willekeurige feitjes aaneen zonder die feiten te controleren. Het maakt zijn documentaire stuitend – en stuitend vónd ik het ook, zelfs al toen ik halverwege was. Toen moest het hoofdstuk over China nog komen, een land dat volgens Ferguson altijd lui en achterlijk geweest was, maar sinds kort bekeerd wordt tot het protestantisme en dat protestantisme maakt dat China nu zo succesvol is.

Imperialisme is het. Dat woord haal ik er niet zelf bij, Ferguson gebruikt het meermaals in zijn documentaire. Hij betreurt zelfs hardop dat het een vies woord is, die imperialistische staten waren immers zo succesvol destijds! Maar alles gaat goed, besluit hij, want inmiddels neemt heel de wereld de westerse waarden over. Imperialisme is weer hip.

We moeten echt eens stoppen alleen maar Angelsaksische documentaires uit te zenden, de goeie zijn onderhand echt wel op.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s